บทนำ
สถานการณ์ปัญหา
แหล่งความรู้
ตัวช่วยคิด
ผู้เชียวชาญ
ความรู้จากโลกกว้าง

   

แหล่งความรู้
 

 

 

         ระบบนิเวศ หมายถึง ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในแหล่งที่อยู่อาศัย ณ ที่ใดที่ หนึ่ง
ความสัมพันธ์ซึ่งและกัน มี 2 ลักษณะ คือ ความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งมีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิตหรือ
ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่ง มีชีวิตด้วยกันเอง ซึ่งความสัมพันธ์ทั้งสองลักษณะนี้จะเชื่อมโยง
เกี่ยวข้องกันและจะเกิดขึ้นพร้อมๆ กัน  เพราะจะเป็นการแสดงให้เห็นว่า  สิ่งมีชีวิตนั้นๆ
ต้องพึ่งพาอาศัยกันและกัน คือไม่สามารถอยู่ได้เพียงลำพังโดยไม่เกี่ยวข้องกับองค์
ประกอบต่าง ๆ

                                      

           (1) ระบบนิเวศ มี 2 ประเภท คือ

                
1) ระบบนิเวศบนบก (Terresttrial ecosystems) หมายถึง ความสัมพันธ์
                         ของสิ่งมีชีวิตบนบก เช่น ป่าดิบ ทุ่งหญ้า ทะเลทราย ภูเขา เป็นต้น

                    2) ระบบนิเวศในน้ำ ( Aguative cosystems) หมายถึง ความสัมพันธ์
                         ระหว่างกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในน้ำ และระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
                         ในน้ำ ได้แก่
                              - ระบบนิเวศน้ำเค็ม เช่น ทะเล มหาสมุทร แนวปะการัง เป็นต้น
                              - ระบบนิเวศน้ำจืด เช่น แม่น้ำ ลำคลอง ห้วย บึง เป็นต้น

          (2) การหมุนเวียนของสารในระบบนิเวศน์

                     1) การหมุนเวียนน้ำในระบบนิเวศพื้นผิวโลกของเรามีส่วนที่เป็นแหล่งน้ำ
                          เป็นองค์ประกอบถึง  3 ส่วน ร่างกายของสิ่งมีชีวิตก็มีน้ำเป็นองค์
                          ประกอบใหญ่ น้ำเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับสิ่งมีชีวิตอย่างยิ่งใยระบบนิเวศ  
                          เป็นตัวกลางสำคัญของกระบวนการต่างๆในสิ่งมีชีวิต นอกจากนี้ยังเป็น
                          แหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต

                      2) การหมุนเวียนไนโตรเจนในระบบนิเวศ ธาตุไนโตรเจนเป็นส่วนประกอบ
                           หลักของอากาศที่ห่อหุ้มโลก   สารประกอบไนโตรเจนจะมีอยู่ในดิน 
                           ในน้ำ สิ่งมีชีวิตทุกชนิดต้องการธาตุไนโตรเจนเพื่อสร้างโปรตีนสำหรับ
                           การเจริญเติบโต พืชไม่สามารถนำไนโตรเจนที่มีอยู่เป็นปริมาณมาก
                           ในอากาศมาใช้ได้

                           แต่พืชใช้ไนโตรเจนในรูปของสารประกอบ ได้แก่ เกลือแอมโมเนีย
                           เกลือไนไตรด์ เหลือไน เตรต เพื่อนำไปสร้างสารประกอบในเซลล์
                           ส่วนสัตว์ได้รับไนโตรเจนจากการกินอาหารที่ต่อเนื่องมาเป็นลำดับ  
                           ซึ่งจะมีการถ่ายทอดจากพืชมาตามห่วงโซ่อาหารและสายใยอาหาร

                           การขับถ่ายของสัตว์ ซึ่งสารขับถ่ายอยู่ในรูปสารประกอบไนโตรเจน 
                           คือ แอมโมเนีย ทำให้มีไนโตรเจนกลับคืนสู่บรรยากาศเช่นกัน

                                        

              (3) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อระบบนิเวศน์

                   
1) แสงยังมีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการออกหากินของสัตว์ต่างๆ      
                            สัตว์ส่วนใหญ่จะออกหากินเวลากลางวัน แต่ก็มีสัตว์อีกหลายชนิด
                            ที่ออกหากินเวลากลางคืน  เช่น ค้างคาว นกฮูก เป็นต้น

                        2) อุณหภูมิ สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะดำรงชีวิตอยู่ได้ในอุณหภูมิประมาณ
                            10 – 30 องศาเซลเซียส ในที่ที่มีอุณหภูมิสูงมากหรืออุณหภูมิต่ำมาก
                            จะมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่น้อยทั้งชนิด และจำนวน หรืออาจไม่มีสิ่งมีชีวิตอยู่
                            ได้เลย เช่น แถบขั้วโลก และบริเวณทะเลทราย ในแหล่งน้ำที่อุณหภูมิ
                            ไม่ค่อยเปลี่ยนแปลง

                             แต่สิ่งมีชีวิตก็มีการปรับตัวเช่น ในบางฤดูกาลมีสัตว์และพืชหลายชนิด
                             ต้องพักตัวหรือจำศีล เพื่อหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว   สัตว์
                             ประเภทอพยพไปสู่ถิ่นใหม่ที่มีอุณหภูมิเหมาะสมเป็นการชั่วคราวใน
                             บางฤดู เช่น นกนางแอ่นอพยพจากประเทศจีน มาหากินประเทศไทย
                             ในช่วงฤดูหนาว และอาจเลยไปถึงมาเลเซียราวเดือนกันยายนทุกปี

                             สิ่งมีชีวิตจะมีรูปร่างลักษณะหรือสีที่สัมพันธ์กับอุณหภูมิของแหล่งที่อยู่
                             เฉพาะแตกต่างกันไปด้วยเช่น สุนัข ในประเทศที่มีอากาศหนาว
                             จะเป็นพันธุ์ที่มีขนยาวปุกปุย แต่ในแถบร้อนจะเป็นพันธุ์ขนเกรียน 
                             ต้นไม้เมืองหนาวก็มีความเฉพาะ เช่น ป่าสน   จะอยู่ในเขตหนาว
                             แตกต่างจากพืชในป่าดิบชื้นในเขตร้อน

                        3) แร่ธาตุต่างๆ จะมีอยู่ในอากาศที่ห่อหุ้มโลก อยู่ในดินและละลาย
                             อยู่ในน้ำ แร่ธาตุที่สำคัญได้แก่ ออกซิเจน คาร์บอน ไนโตรเจน
                             ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และแร่ธาตุอื่นๆ เป็นสิ่งจำเป็นที่ทุกชีวิต
                             ต้องการในกระบวนการดำรงชีพ แต่สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดต้องการแร่
                             ธาตุเหล่านี้ในปริมาณที่ แตกต่างกัน และระบบนิเวศแต่ละระบบ
                             จะมีแร่ธาตุต่างๆ เป็นองค์ประกอบในปริมาณที่แตกต่างกัน

                        4) ความชื้น ความชื้นในบรรยากาศจะแตกต่างกันไปในแต่ละภูมิภาค
                             ของโลกและยังเปลี่ยนแปลงไปตาม ฤดูกาล ความชื้นมีผลต่อการ
                             ระเหยของน้ำออกจากร่างกายของสิ่งมีชีวิต ทำให้จำกัดชนิดและ
                             การกระจายของสิ่งมีชีวิตในแหล่งที่อยู่ด้วย ในเขตร้อนจะมีความ
                             ชื้นสูงเนื่องจากมีฝนตกชุกและสม่ำเสมอ และจะมีความอุดม
                             สมบูรณ์ จึงมีความหลากหลายของชนิดและปริมาณของสิ่งมีชีวิต
                             มากกว่าในเขตอบอุ่นหรือเขตหนาว  

               (4) ความสัมพันธ์แบบสายใยอาหาร
                       
ในระบบนิเวศหนึ่งๆ จะมีสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิดอาศัยอยู่ร่วมกัน
                      เป็นกลุ่มของสิ่งมีชีวิต และมีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ที่สำคัญคือ
                      การเป็นอาหาร ทำให้มีการถ่ายทอดพลังงานในโมเลกุลของอาหาร
                      ต่อเนื่องเป็นลำดับ จากพืชซึ่งเป็น ผู้ผลิต (Producer) สู่ผู้บริโภค
                      (Herbivore) ผู้บริโภคสัตว์ (Carnivore) กลุ่มผู้บริโภคทั้งพืชและ
                      สัตว์ (Omnivore)  และ ผู้ย่อยสลายอินทรียสาร (Decomposer)
                      ตามลำดับในห่วงโซ่อาหาร (Food Chain)

 

..ความสัมพันธ์ของกลุ่มสิ่งมีชีวิต                                     ห่วงโซ่อาหาร..
 
2006 ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม มุมมองภาพที่เหมาะสมคือ 1024/768 ติดต่อผู้พัฒนา